
Judith over vrijwilligerswerk tijdens een familiereis
Mijn kinderen reizen al vanaf jonge leeftijd met mij mee naar onze bestemmingen.
Daardoor hebben ze inmiddels heel wat van de wereld gezien. Ze kennen verschillende landen, hebben op safari dieren van dichtbij gezien, hebben op stranden gespeeld en zijn gewend geraakt aan andere culturen en gewoontes.
Maar hier voegen we altijd iets aan toe: ze kennen inmiddels ook verschillende projecten waar we mee samenwerken. En juist dat vind ik zo waardevol. Want wanneer je als gezin tijdens een reis een paar dagen vrijwilligerswerk doet, bekijk je een bestemming ineens met andere ogen. Je bent niet alleen op vakantie, maar wordt even onderdeel van het dagelijks leven.
Niet alleen kijken, maar ervaren
Als je met kinderen reist, wil je ze natuurlijk mooie dingen laten zien. Maar ik vind het minstens zo belangrijk dat ze ervaren dat de wereld groter is dan hun eigen omgeving. Een Big 5 wildlife safari in Tanzania is natuurlijk fantastisch. De eerste keer dat je een olifant, leeuw of giraffe in het wild ziet, vergeet je nooit meer.
Maar wanneer je daarna een school binnenloopt en kinderen ontmoet die iedere dag in heel andere omstandigheden naar school gaan, krijgt zo’n reis een extra laag.
Je hoort de vragen van je kinderen. Waarom ziet deze school er anders uit dan die van ons? Waarom zitten er zoveel kinderen in één klas? Waarom hebben sommige kinderen geen schoolspullen? Dat zijn gesprekken die je thuis misschien nooit op dezelfde manier zou voeren.


Onze kinderen groeien mee met de reizen
Omdat mijn kinderen al vanaf jonge leeftijd meegaan naar onze bestemmingen, hebben ze inmiddels verschillende projecten gezien. Ze weten bijvoorbeeld dat een school niet overal dezelfde voorzieningen heeft als in Nederland. Ze hebben kinderen ontmoet die een heel ander dagelijks leven hebben en ze hebben geleerd dat je niet overal zomaar binnenstapt om foto’s te maken, maar dat je ergens te gast bent. Dat vind ik een belangrijke les. Reizen gaat voor mij namelijk niet alleen over zoveel mogelijk zien.
Een paar dagen is al genoeg
Je hoeft daarvoor echt geen weken vrijwilligerswerk te doen. Sterker nog, voor een familiereis vind ik een paar dagen vaak ideaal. Je kunt bijvoorbeeld tijdens een rondreis drie dagen op een school helpen en daarna weer verder reizen. Die paar dagen zijn lang genoeg om een beetje een band op te bouwen met de kinderen en het project, maar kort genoeg om het onderdeel te laten zijn van een afwisselende vakantie.
En daarna kijk je anders naar de rest van je reis. Dat is precies wat ik zelf zo mooi vind.
Mijn eerste tip: kies één project dat bij jullie gezin past
Mijn eerste advies aan ouders is: kies niet zomaar een project omdat het interessant klinkt. Kijk naar wat bij jullie gezin past. Zijn jullie kinderen graag met andere kinderen bezig? Dan is een schoolproject in Afrika waarschijnlijk heel leuk.
Zijn je kinderen wat ouder en geïnteresseerd in zorg, natuur of dieren? Dan zijn er weer andere mogelijkheden, zoals de olifanten opvang of het zeeschildpadden project in Sri Lanka.
Het belangrijkste is dat iedereen zich er prettig bij voelt. Vrijwilligerswerk moet geen verplicht nummer worden, maar iets zijn waar je als gezin nieuwsgierig naar bent.


Mijn tweede tip: bereid je kinderen een beetje voor
Ik merk dat kinderen zich veel makkelijker aanpassen wanneer ze weten wat ze kunnen verwachten. Praat daarom thuis al eens over het project. Wat gaan we doen? Wie zullen we ontmoeten? Hoe zou het daar zijn? Wat zou anders kunnen zijn dan bij ons op school?
Je hoeft er geen uitgebreide les van te maken. Juist een paar gesprekken onderweg zijn vaak genoeg. Ook is het leuk om de kinderen op school alvast te laten vertellen over hun reis, en uiteraard na terugkomst! En laat vooral ruimte voor hun eigen vragen. Kinderen kijken soms heel anders naar dingen dan volwassenen.
Mijn derde tip: verwacht niet dat je ‘iets groots’ moet veranderen
Dit vind ik belangrijk om uit te leggen. Als gezin ga je niet naar een project om de wereld in een paar dagen te veranderen. Je bent er om te helpen waar dat nodig is.
Geef Engelse les, speel met kinderen, help mee met sport of creatieve activiteiten, of ondersteun praktisch op een school. Soms is het belangrijkste wat je kunt geven simpelweg tijd en aandacht. Een kind dat een paar uur extra aandacht krijgt, een spelletje kan doen of samen met jou iets nieuws leert, heeft daar misschien meer aan dan je vooraf denkt.


Daarna de bestemming ontdekken
Wat ik zelf heel leuk vind aan de combinatie van vrijwilligerswerk en een familiereis, is dat je daarna weer verder gaat. Na een paar dagen op een project stap je bijvoorbeeld de auto in voor een safari of reis je door naar de kust. En onderweg kijk je anders naar wat je ziet.
Je hebt inmiddels mensen ontmoet die hier wonen. Je hebt een school gezien en met lokale mensen gesproken. Daardoor is het landschap niet meer alleen een mooi decor voor je reis.
Je weet dat hier mensen wonen, werken en hun kinderen grootbrengen. Dat maakt een bestemming voor mij zoveel interessanter.
Een bestemming met andere ogen bekijken
Dat is misschien wel de grootste meerwaarde van vrijwilligerswerk tijdens een familiereis.
Je leert een bestemming niet alleen kennen als toerist. Je ziet ook een stukje van het dagelijks leven en ontdekt dat een land meer is dan de bezienswaardigheden die in de reisgids staan.
En juist kinderen kunnen daar ontzettend veel van leren.
Mijn eigen kinderen zijn inmiddels gewend aan het idee dat reizen betekent dat je soms ook even uit je comfortzone stapt. Dat je ergens binnenkomt waar je niemand kent, dat je niet alles begrijpt, dat je vragen mag stellen en dat je vooral goed moet kijken en luisteren.




Je kinderen hoeven niet alles te begrijpen
Ik krijg soms de vraag of kinderen niet te jong zijn voor vrijwilligerswerk. Mijn ervaring is dat er niet één juiste leeftijd is. Jonge kinderen begrijpen misschien niet alle verschillen tussen hun eigen leven en dat van kinderen in een ander land. Maar ze hoeven ook niet alles te begrijpen.
Ze kunnen gewoon spelen, lachen, tekenen of een bal overgooien. En ondertussen iets ervaren wat ze niet snel vergeten. Als ze ouder worden, gaan ze steeds meer begrijpen van wat ze tijdens die eerdere reizen hebben gezien.
Dat vind ik juist mooi. De ervaringen groeien met ze mee.
Mijn advies aan andere ouders
Als je mij vraagt of ik vrijwilligerswerk tijdens een familiereis zou aanraden, is mijn antwoord volmondig ja.
Niet omdat ieder gezin per se vrijwilligerswerk zou moeten doen, maar omdat een paar dagen op een project een bestemming op een heel andere manier toegankelijk maakt.

Mijn belangrijkste tips?
Mijn advies? Houd het vooral laagdrempelig. Je hoeft niet wekenlang vrijwilligerswerk te doen om iets bijzonders te ervaren. Een paar dagen kan al genoeg zijn. Kies een project dat bij jullie gezin past en waar iedereen nieuwsgierig naar is. Vertel je kinderen vooraf een beetje over wat jullie gaan doen en geef ze de ruimte om vragen te stellen.
En misschien wel het belangrijkste: laat de ervaring gewoon ontstaan. Je hoeft er geen educatief programma van te maken of achteraf precies te kunnen uitleggen wat je kinderen ervan hebben geleerd. Soms zit de waarde juist in de kleine momenten: samen spelen, nieuwe mensen ontmoeten of ontdekken dat het dagelijks leven er ergens anders heel anders uitziet.
Want wanneer je tijdens een reis even uit de rol van toerist stapt, leer je een bestemming op een heel andere manier kennen. Je ontdekt niet alleen wat er te zien is, maar ook hoe mensen er leven. En juist dat maakt reizen, zeker met kinderen, zo waardevol.



